©2018 by Siam Fabric Printing Co., Ltd.

ผ้าลุนตยา
LUNTAYA ACHEIK

คำว่าลุนตยา แปลว่า ร้อยกระสวย ซึ่งกว่าจะได้เป็น ผ้าลุนตยา แต่ละลายนั้น ต้องใช้กระสวยเป็นจำนวนมาก เพราะเป็นการทอที่ใช้เทคนิคการทอแบบเกาะล้วง ผ้าลุนตยา ใช้เป็นผ้าซิ่นของผู้หญิง และ โสร่งของผู้ชายก็ได้ แต่ลวดลายจะต่างกัน วิเคราะห์กันว่า ผ้าลุนตยามีมานแล้ว สมัยพุกาม หรือ อาจเก่าถึงยุคสมัยทราวดี เพราะได้พบรูปปั้นที่นุ่งผ้าลายเหมือน ลุนตยา ในบ้านเรา (ประเทศไทย) ซิ่นลื้อเมืองน่าน ซิ่นลื้อ เมืองลาว ที่เรียกว่าน้ำไหลนั้น กรรมวิธีการทอก็เหมือนลุนตยา แต่ลวดลายจะไม่ซับซ้อนเท่าลายของผ้าลุนตยาที่เป็นเอกลักษณ์ที่เด่นชัดของผ้าพม่า

ผ้านุ่งลายลุนตยาอชิก (LUNTAYA ACHEIK) พม่าออกเสียงว่า โลนต๊ะหย่า แปลว่าร้อยกระสวย เพราะการทอผ้าลายคลื่นนี้ใช้กระสวยหลายสิบอันถึงหลายร้อยอันเลยทีเดียว ถือว่าเป็นเทคนิคการทอผ้าชั้นสูง เพราะมีความยากในการทอ นอกจากต้องใช้คนทอพร้อมกันถึง 2 คนในเวลาเดียวกันแล้ว การทอยังต้องทอจากด้านหลังของชิ้นงาน เมื่อต้องการมองลายก็ต้องใช้ประจกส่องลายด้านล่าง รวมไปถึงต้องใช้ฝีมือและเวลาในการทอที่นาน มากกว่าผ้าชนิดอื่นๆ ส่วน อชิค หรือ อะฉิก แปลว่าคลื่น นอกจากจะสื่อถึงท้องคลื่นแม่น้ำอิระวดีแล้วยังแสดงนัยทางพระพุทธศาสนาเรื่องจักรวาลอีกด้วย คลื่นและลวดลายหมายถึงทะเลสีทันดรและเขาสัตตบริภัณฑ์ทั้ง 7 รอบเขาพระสุเมรุ ดังนั้นเราจึงมักเห็นรูปโบราณหรือในการร่ายรำผู้หญิงจะนุ่งผ้าลุนตยาแล้วมวยผมสูงสมมุติเป็นเขาพระสุเมรุ เป็นการแสดงออกถึงความเคารพอีกนัยหนึ่งเช่นกัน

ปัจจุบันผ้าลุนตยามีวิวัฒนการที่มากขึ้น มีการดัดแปลงให้เข้ากับยุคและสมัย รวมไปถึงกรรมวิธีการผลิตที่มีอย่างหลากหลาย ทั้งการทอเครื่องจักร การพิมพ์ลาย การเขียนเทียนฯลฯ เหล่านี้จึงเป็นเสน่ห์อีกอย่างหนึ่งของผ้าชนิดนี้ ... “ผ้าลุนตยา อชิก”